Marlèna bân Tarèsna sè Ta’ Lontor

  Marlèna mandheng sello’ maskabin ḍâri Mahfud. Sello’ emas 2 gram, sè nyèmpen kaoḍi’ân bân aèngmata sè ta’ cokbâ aghili. Marlèna paḍâ ngen-ngangen sello’ sè èpasang è sala sèttong ghârighi’na Mahfud, abârna bungo, sè paḍâ nyèmpen carèta sè ta’ cokop ètolès kalabân mangsèn salèbârrâ saghârâ. Sello’-sello’ kasebbhut ghun karè carèta sè masakè’ atè sè loka, matalka ka ḍâḍâ.

“Lebbi bhaghus matè ètèmbhâng èdhina Ka’ Mahfud,” ca’na Marlèna. “Orèng oḍi’ arèya ta’ ollè pegghâ’ pangarep,” ca’na sèngko’ bhâr-nyabbhâri Marlèna. “Enjâ’. Bâ’na kodhu enḍâ’ matè’è sèngko’,” Marlèna mènta patè’è ka sèngko’. “Enjâ’. Carètana ghi’ lanjhâng sè ètolèssa.” “Ella. Sèngko’ mara patè’è. Ghun bâ’na sè bisa matè’è sèngko, mènangka orèng sè nolès carèta ngèngèng sèngko’,” Marlèna nerrosaghi parmènta’anna. “Lamon sèngko’ matè’è bâ’na, carèta arèya pas marè. Ta’ osa terrosaghi,” ca’na sèngko’. “Sèngko’ la ta’ kowat oḍi’. Tang atè ancor. Sèngko’ èbitna amaèn sir-essirân kalabân Ahmad. Pas sèngko’ èdhina’aghi bi’ tang lakè, Ka’ Mahfud. Apapolè sèngko’ pas ètellak tello.” “Poko’na, sèngko’ ta’ bhâkal matè’èn bâ’na.” “Bhuh, bâ’na ènga’ pappa’an takaè’.” “Bâ’na jhâ’ sossa. Poko’ bâ’na jhâ’ mènta patè’è, sèngko’ bisa maḍâteng bânnya’ lalakè’ è ḍâlem carèta sè laèn. Apapolè, bâḍâ pan-bârâmpan lalakè’ sè atanya nomer tèlponna bâ’na. Rèng lakè’ bânnè coma sèttong, bânnè coma Mahfud. Bânnya’ rèng lakè’ sè terro ngabhârengnga bâ’na è ḍâlem oḍi’na.”

Marlèna mandheng tasè’ sè lèbar, ngambâ’ angèn sè ngalesser, bân ngabâs parao sè èyonjân angèn. Atèna Marlèna ongghu-ongghu ancor, paḍâ bân kaca sè ancor ta’ bisa èpasèttong polè. Kaoḍi’ânna Marlèna cè’ roweddhâ, paḍâ kalabân bula salbut sè ta’ èkennèng èyajhum polè. Sèngko’ pèra’ aghellâ’ kadhibi’ân. Bâḍâ pamaèn carèta panḍâ’ kèng ta’ enḍâ’ èyator bi’ sè nolès. Abâ’na aghughât mènta patè’è polana carètana ta’ ghellem majhembhâr ka abâ’na. Sèngko’ lakar nolès carètana Marlèna èpadhâddhi pamaèn otama. Sèngko’ aghâmbhârrâghi kabâḍâ’anna Marlèna aropa’aghi bâbinè’ sè raddhin, lèbur nyarè èlmo, tor lèbur ḍâ’ bhâlâ tangghâ. Salaènna jarèyâ, sèngko’ aghâbây Marlèna segghut katèbhânan mosibâ. Marlèna bânnè bâbinè’ sè samporna. Mèlana, ḍâ’ rèng-orèng sè maca carètana Marlèna, lamon bâḍâ pola tèngkana Marlèna sè ta’ bhâghus ta’ usa toro’. Ropana, Marlèna ghi’ ta’ bisa aloppa’aghi Mahfud, lakèna, sè la ataonan oḍi’ abhâreng Marlèna. Tarèsna sè bâḍâ è ḍâlem atèna cè’ cekka’na. Sabbhân arè, Marlèna  lako nyarè Mahfud; ka romana, ka pèngghir sèrèng, ka ghârḍu, otabâ ka pasar. Marlèna posang ka bârâ’ ka tèmor, paḍâna orèng sè loppa ka romana dhibi’. Pa’ Ajjhi, rèngtowana Marlèna paḍâ posang. È sèttong bâkto, Pa’ Ajjhi ḍâtèng ka roma, mènta ghâbâyâghi carèta tentang Marlèna sè cè’ bhâghussâ. Tapè, taḍâ’ manossa sè samporna. Kabhâghusanna orèng bisa ètèro, kakoranganna orèng bisa dhâddhi pangajhârân ḍâ’ ka abâ’.

“Ka’ḍinto ta’ bisa, Pa’ Ajjhi,” ca’na sèngko’. “Sèngko’ toḍus ka sè maca carètana Marlèna. Marlèna èyangghep bâbinè’ sè ta’ genna,” ca’na Pa’ Ajjhi. “Anèka kan ghun carèta, bânnè ongghuwân, Pa’ Ajjhi,” ca’na sèngko’, kalabân alasan sè teppa’.

Pa’ Ajjhi pas molè. Mowana ta’ jhembhâr. Nanḍhâ’aghi bâḍâ rassa kocèbâ è ḍâlem atèna. Ḍâpa’ ka romana, Pa’ Ajjhi nemmonè Marlèna toju’ è bâbâna bhungkana pao, è aḍâ’na romana. Acaca kadhibi’ân. Ta’ ngangghuy koḍung. Obu’na akaronḍâng ka aḍâ’na ḍâina. Marlèna ngorot obu’na ghân pan-bârâmpan lembâr, paḍâ bân orèng nemmo koto sè agâlâjâr è cèthak. Atèna tapèngsor ka Mahfud. Marlèna katon acaca bân sèttong orèng. Bâḍâ sèttong nyama sè lako èsebbhut: Ka’ Mahfud. Pa’ Ajjhi ghun mandheng Marlèna sambi ngosap ḍâḍâna. Atèna ta’ tèghâ nangalè ana’na tapèngsor ka sèttong lalakè’ sè pajhât lakar la aberri’ katoronan. È ḍâlem atèna, Pa’ Ajjhi akarettek.

---

  Arta sè bânnya’ ta’ bisa èporop kalabân na’ poto sè ta’ samporna, sè èlang akal. Bhâ’ bhenderrâ Marlèna ècapo’ dhuwâ bi’ Mahfud sopajâ dhâddhi orèng sè akalla ta’ samporna?  

---

Sabelluna abâli polè ka mancanaghârâ, Mahfud ekataowè èntar ka Kalèanget. Lakar kalonta è kennengngan kasebbhut bânnya’ orèng sè rat-nyaradhi orèng lakè-binè sè ta’ rokon, otabâ marosak tarèsna sè pajhât abhughel. Mahfud èkakabhâr mènta sarat kaangghuy matapèngsor atèna Marlèna sè aropa’agghi bâbâles ḍâ’ tèngka-polana sè ta’ beccè’. È sèttong malem, bâḍâ orèng sè nemmonè Mahfud maca dhuwâ, sampè’ èkaèding ḍâ’ ka buḍina romana.

Panèka masangnga ajhina èsmo kèrèm Panapa’aghi angèn sa lèbung Ka atèna Marlèna ḍâ’ ka atè ingsung È ka nangès nangès Atèna Marlèna ḍâ’ ka atè ingsung È kabâriyâng bâriyâng Atèna Marlèna ḍâ’ ka atè ingsun È ka asè asè Atèna Marlèna ḍâ’ ka atè ingsun

  Mahfud apowasa motè, abiddhâ salèkor arè. Sabbhân arè coma asaor bân abhuka nasè’ potè kalabân bujâ. Powasa kasebbhut èghibâ sampè’ ka mancanaghârâ. Sajân abit, Marlèna bânnè coma acaca kadhibi’ è bâbâna bhungkana pao, è aḍâ’na romana. Marlèna posang-talèngsang, pèkkèranna sajân èlang, abâ’na sajân ta’ ro-karowan. Marlèna ajhâlân ka bârâ’ ka tèmor sampè’ ta’ tao ara. Bhâdhânna sajân koros. Mowana sajân celkong. Abâ’na loppa sè ngakana bân sè arabâdhâ bhâdhânna. Marlèna loppa ka Pa’ Ajjhi. Marlèna loppa ka ana’na. Sè mangennes ka atè, Marlèna loppa ka abâ’na dhibi’.

“Ka’ Mahfud…!” “Ka’ Mahfud…!” “Ka’ Mahfud…!” “Ka’ Mahfud…!” “Ka’ Mahfud…!”

Sèttong nyama sè lako èsebbhut salanjhângnga jhâlân sè èlèbâdhi. Rèng-orèng ghun mandheng, aromassa nèser ḍâ’ kabâḍâ’ânna Marlèna.

“Marlèna tapèngsor.” “Marlèna ècapo’ dhuwâ.” “Dhulat. Dhina. Marlèna lakar pantes narèma bâlessan.” “Marlèna ècapo’ Ajhina Èsmo Kèrèm.”

Malem Jum'at. Kowek amonyè ḍâri bhungkana perrèng sè bâḍâ è buḍina roma. Jhângkrèk ot-saoddhân è paghâr. Rèng-orèng paḍâ ngèntep labâng. Bâḍâ sè nyonson ngangghuy mènnyan, èsabâ’ ka seppet sè èberri’ marḍâ. Ro’omma marḍâ dhâddhi sakampong. Kabâḍâ’an sajân nako’è. Sajân malem, kabaḍâan sajân seppè. Acora’ bâḍâ sanḍâl amonyè “Tap top tap top tap top” nojjhu ḍâ’ ka roma. Sèngko’ nyongka’ kalambu sè notobbhi kamar aḍâ’. Ropana, Pa’ Ajjhi sè ḍâteng. Sarongnga èbhughel ka tabu’na, ngangghuy lebbâr biḍâyâ, asanḍâl, tor ngangghuy songko’ abâk mèrèng. È tanang sè kangan, Pa’ Ajjhi negghu’ saḍâ’ cè’ rajâna.

“Kalowar, Cong!” Pa’ Ajjhi ngarnyat ḍâri tanèyan. “Kalowar, Cong!” Sowarana Pa’ Ajjhi sajân ranyèng.

Mowana Pa’ Ajjhi mènḍâr. Bibirrâ ngetter. Saḍâ’na èyangka’ ka aḍâ’.

“Bâ’na mon ta’ enḍâ’ abhâk-rembhâk sè teppa’, sèngko’ ta’ kèra aromasa kasta mon ghun maèlangnga cèthakka bâ’na!” Pa’ Ajjhi ngarnyat sajân ranyèng.

Atè ngetter. Aḍuh, bhâdhân panas-cellep. Mon pas Pa’ Ajjhi amaèn saḍâ’, tolos èlang tang nyabâ. Kowek sajân santa’ amonyè.

“Kowek matè. Kowek oḍi’. Kowek matè. Kowek oḍi’. Kowek matè. Kowek oḍi’. Kowek matè. Kowek oḍi’. Kowek matè. Kowek oḍi’. Kowek matè. Kowek oḍi’.”

Alhamdulillah. Teppa’ ka oḍi’. Sèngko’ ta’ kèra matè. Bismillah. Sèngko’ on-laon mokka’ labâng, bhru-matambhru, atanya:

“Bâḍâ ponapa, Pa’ Ajjhi? Ngèrèng longghu ka ampèr,” sèngko’ tha-kantha atanya. “Ta’ parlo toju’! Kèng mon bâ’na ta’ ngobâ’â carètana Marlèna, tang ana’, bâ’na bhâkal karè nyamana.” “Oh, em, em, em. Oh, Marlèna? Èngghi…. Èngghi…, Pa’ Ajjhi. Dingghâl carètana èyobâ’â.” “Iyâ. Kèng mon ta’ dhuli èyobâ, sèngko’ ta’ ghi’ arembhâgghâ polè.” “Oh, em, em, em, èngghi, Pa’ Ajjhi.”

Pa’ Ajjhi molè ta’ kalabân amèt. Abâ’na langsung mabhâlik bhâdhânna, atèngka’ ḍâri tanèyan, sambi ara’-ra’ labângnga paghâr sè èkaghâbây ḍâri perrèng. Bhuh! Pello aghili. Atè kobatèr Pa’ Ajjhi jhujhuk ngamok. Paḍâhal, kowek lako amonyè molaè ghellâ’. Biyâsana, lamon bâḍâ kowek amonyè, tanḍhâna bâḍâ’â orèng matè.

Ontong…!

Ontong…! Onḍem notobhi sonarra bulân. Angèn sajân cellep. Ta’ abit. aèng nyapcap ḍâri langngè’ ghân tong-sèttong. Sajân bânnya’. Sajân rajâ. Ètambâi monyèna ghuntor abhâreng kalabân kèlap.

“Jhenḍhur!”

Sèngko’ takerjhât. Ojhân temmo dhibâk nyakalèyan. Angèn sajân santa’ sambi ngojâ kowek sè molaè ghellâ’ lako amonyè ḍâri konco’na ka’-bhungka’an. Malem sajân nako’è. Ojhân sajân rajâ. Asalla, sèngko’ ngobâ’â carètana Marlèna, tapè kabâḍâ’ân acora’ ta’ nyaman. Angèn sajân cellep. Dhina mo-temmo lagghuna. Pa’ Ajjhi ta’ kèra abâli polè. Apapolè, ojhân rajâ abhârèng ghâludhuk maghunjek malem.

“Ka’ Mahfud…!” “Ka’ Mahfud…!” “Ka’ Mahfud…!” “Ka’ Mahfud…!” “Ka’ Mahfud…!”

Hah? Sowarana sapa arowa? Acora’ bâḍâ sowara sè asaloy kalabân sowarana ojhân? Sèngko’ nyongka’ kalambu, nyornè’ kabâḍâ’ân è lowar. Salaènna bâḍâ ojhân, nyatana bâḍâ sèttong orèng sè ḍâteng.

“Ka’ Mahfud…Bukka’ labângnga, Ka’ Mahfud!”

Abhuh! Marlèna sè ghilâ ḍâtèng, mènta bhukka’è labâng. Tapèngsor ongghu atèna Marlèna, sèngko’ èrèken Mahfud. Sèngko’ kodhu dhuli ngobâ carèta arèya ma’ lè ta’ aperrèyan ka sè nolès carèta. Tarèsnana Marlèna ka Mahfud ta’ ghellem lontor, apapolè ècapo’ ajhina Èsmo Kèrèm. ________ Sumenep, 20 April 2026

---

*) SUHAIRI Lahir di Sumenep Madura. Ia menulis beberapa jenis tulisan di antaranya adalah novel, cerpen, puisi, pantun, opini, resensi buku, karya ilmiah, dan naskah berita. Naskahnya yang berjudul Kalong Talangkè’anna Ḍâun Sabbrâng (Kalung Tangkai Daun Singkong) terpilih dalam Seleksi Penulisan Buku Cerita Anak Dwibahasa Provinsi Jawa Timur (2024), Anak Ayam Siti terpilih dalam Seleksi Penulisan Buku Cerita Anak Dwibahasa Provinsi Gorontalo (2024), dan Ènterran ḍâri Ḍâḍâr (Kincir Angin dari daun Kering) terpilih dalam Seleksi Penulisan Naskah Cerita Anak Berbahasa daerah Provinsi Jawa Timur (2025). Selain menjadi Dosèn Universitas Islam Negeri (UIN) Madura, ia menjadi Tutor Universitas Terbuka dan menjadi Asesor Badan Akreditasi Nasional Pendidikan Anak Usia Dini, Pendidikan dasar, dan Pendidikan Menengah (BAN PDM) Provinsi Jawa Timur.