Pamèsemma Cekka’ è Atè

---

 

“Pamèsemma cekka’ è atè?” ca’na Ahmad è sèttong bâkto.

“Pamèsemma sapa? Ma’ bâ’na acora’ kasemsem ḍâ’ ka sèttong orèng?” Samsul atanya, o-mata’tao ḍâ’ ka kabhâr sè kasohor molaè ri’-bâri’na.

“Sapa polè, mon ta’ pamèsemma Marlèna,” Ahmad ngoca’ sambi ngosot jânggu’na.

“Bâ’na ghi’ ta’ jherrâ?”

“Sèngko’ kan ghi’ ta’ toman èn-maènan kalabân Marlèna.”

Ahmad pas to’-koto’ ka Samsul:

Jhâ’ mokka’an ghentèng sè kènè’

Lamon èbukka’ okor è tana

Jhâ’ maloka’an atèna rèng binè’

Atè sè loka maancor tarèsna

 

“Bhuh, apantun ongghu, pon. Ontong bâ’na ta’ èyontal jhuko’ sè bâḍâ è tasè’,” Samsul sambi ngabâs Ahmad.

“Iya. Tapè sèngko’ la ta’ anḍi’ arèbbhân ghi’ bisa oḍi’ bân bisa nangalè robâna Marlèna,” Ahmad paḍâ ngabâs ka Samsul.

“Apa sè bisa makowat bâ’na sampè’ ḍu arè bâḍâ è tasè’ ta’ lapar bân ta’ pelka’?”

“Sèngko’ bânne ta’ lapar bân bânne ta’ pelka’. Bâḍâ sèttong sè bisa makowat sèngko’ kaangghuy ta’ pengghâ’ pangarèbbhân ḍâlem oḍi’.”

“Apa jârèyâ?”

“Pamèsemma Marlèna.”

Ahmad mèsem, Samsul paḍâ mèsem. Ahmad ghi’ èparèngè pojhur salamet è tengnga tasè’. Abâ’na labu è tasè’ è bâktona mancèng kadhibi’ân. Saellana ngennèng nyanḍhâk jârigen kosong, Ahmad ta’ tasèllem. Ahmad ngambâng è tasè’ kalabân jârigen kasebbhut. Ontong ghi’ bâḍâ Marlèna sè bisa makowat oḍi’ è tasè’ sè abiddhâ ḍu arè ḍu malem.

Ahmad kasemsem ongghu ka orèng binè’ sè anyama Marlèna. Sabbhân laghhu, Ahmad mandheng fotona Marlèna, èkosot, èyosap, pas è sabâ’ è kennengngan sè ghâmpang èyabâs. È bâktona tèḍungnga, Ahmad nyabâ’ lengngenna è bâbâna cethakka, sambi ngabâs fotona Marlèna. Abâ’na ngarèp, Marlèna bhâkal ḍâtèng è ḍâlem mèmpèna. Sabbhân-Sabbhân amola’ana tèḍung, Ahmad paḍâna èyatèr kalabân Marlèna. Marlèna sambi mèsem, sè pamèsemma cekka’ è atè.

Pan-bârâmpan bâbinè’ kaḍhâng aromasa tambhuruwân, arapa ma’ ghun Marlèna sè dhâddhi èncerran ḍât-ngoḍâdhân. Mangka è kampong arowa, cè’ bânnya’na bâbinè’ raddhin, apapolè sè ghi’ parabân. Bâḍâ sè anyama Fatima, Hosna, Yani, Kurniawati, bân Laisa. Nyatana, ghun Marlèna sè dhâddhi rebbhu’ân.

“Anapa ma’ ghun sampèyan sè dhâddhi rebbhu’ânna lalakè’ è ka’dinto, Bhuk,”Santi atanya ka Marlèna.

“Sèngko’ ta’ tao, Lè’, arapa ma’ rèng-orèng paḍâ senneng ka sèngko’.”

“Polana pamèsemma sampèyan ca’èpon bisa cekka’ è atè sanaossa sampè’ pan-saponapan arè.”

“Aduuuhhh, jâriyâ talèbât. Soro jhâ’ bât-talèbât, kowa.”

“Bhunten. Ongghuwân ka’dinto, Bhuk.”

“Sèngko’ ta’ andi nèyatan aghudâ lalakè’.”

“Lakar ongghuwân, Bhuk. Ca’na rèng-orèng, pamèsemma sampèyan ca’na cekka’ è atè.”

“Iyâ, sèngko’ ta’ ngartè kèya. Bisa dhâddhi, polana sèngko’ mèsem dari atè, maka bhâkal ḍâpa’ ḍâ’ka atè,” Marlèna pas alèyep sambi mèsem.

Rèng-orèng lakar paḍâ parcajâ jhâ’ pamèsemma Marlèna bisa cekka’ è atè. Lamon mèsem è bâkto ghulagghu, rassa manèssa cekka’ sampè’ lem-malem. Lamon Marlèna mèsem è bâkto lem-malem, lalakè’ sè ngabâs ta’ ngèḍḍhâ tèḍung sampè’ mata arè temmo ngombâr.

“Iyâ, sèngko’ ngabâs Marlèna mèsem è bâkto ghulagghu, arassa cekka’ sampè’ lem-malem,” ca’na Samsul.

“Duh, cè’ ontongnga sè nangalè ḍâ’ka pamèsemma Marlèna. Sanajjân ta’ ngakan, bhâkal oḍi’ sampè’ Pan-bârâmpan arè.”

“Pamèsemma padabân aberri’ arèbhân sè nyata.”

Marlèna aropa’aghi bâbinè’ sè dhâddhi arebbhân na’-kana’ ḍât-ngoḍâddhân. Bâḍâ kèya lalakè’ sè la anḍi’ binè sè ghi’ kasemsem ḍâ’ ka pamèsemma Marlèna. Sakèng, rassa kasambu’na ta’ èoca’aghi polana tako’ bâḍâ pèrèng ngabbher saellana molè ka romana. Binèna bhâkal ngaranyam, ngontalaghi parabhut ḍâpor, otabâ ta’ nyapa sampè’ tello arè.

Ahmad èpabhâkalèn kalabân sapopona, sakèng Ahmad ta’ enḍâ’. Ahmad ta’ terro nyambhungnga bhâlâ kalabân tarètan sè lakar semma’. Ca’na Ahmad, sè èkoca’ nyambhung bhâlâ lamon bâḍâ orèng lakè’ bân orèng binè’ sè la ta’ ètemmu jhâlân nasabbhâ, pas èpacampo kalabân sabâb macekka’ nèka. Apapolè, jhât lakar bâḍâ nyama Marlèna è atèna Ahmad. Tor sè palèng senneng, Sabbhân ghu-lagghu, Ahmad bhâkal marung, sambi ḍhâ’-kanḍhâ’ân karaddhinanna Marlèna.

Ra-kèra sapolo orèng sè acaca Marlèna è bârungnga Nyi Muna. Nyi Muna ghun mèsem sambi nanèng sacangkèr biddhâng. Ahmad nampanè biddhâng sè èjhuluwâghi Nyi Muna. Ahmad toju’ è paddhu, sambi kèr-mèkkèr pamèsemma Marlèna.

“Bânnè ghun bâ’na sè lèbur ka Marlèna,” ca’na Samsul ka Ahmad.

“Iyâ, sèngko’ tao, Sul. È kampong dinna’, cè’ bânnya’na orèng sè lèbur ka Marlèna. Sakèng, coma sèngko’ sè bisa aghuḍhâ ngangghuy pantun,” Ahmad cè’ manteppa.

“Mara, ḍâ’remma pantunna bâ’na?” ca’na Samsuddin.

“Marlèna ta’ kèra ngakan pantun, Mad,” ca’na Matrawi.

“Marlèna lèbur ḍâ’ orèng sè bânnya’ pèssèna. Mun ghun tao aghâbây pantun ta’ kèra dhâddhi jhuḍhuna,” oca’na Pathor ma kènè’ atèna Ahmad.

Ahmad ghun mèsem sambi ngènom kobhina. Abâ’na ngèrsèt tongkèngnga sè toju’ ka ḍhingklè’. Sabâtara, monyèna mano’ è konco’na bhungkana perrèng sajân masenneng atèna Ahmad. Padâhal, Marlèna ghi’ belum tanto kapèncot ḍâ’ ka Ahmad.

Saellana nyabâ’ sacangkèr biddhâng, tor ngosap sa’ar sè bâḍâ è bibirrâ, Ahmad pas makalowar pantun.

Lân-jhâlânan èntar ka Konang

Mon bânjirrâ entas ghân ghâdhin

Pajhâlânna nètèr kolènang

Palèmbâyyâ meltas manjhâlin

 

“Masuk, Pak Eko,” Samsul mèsem sambi ngangka’ jempol kanganna tor nèrowè ca’-oca’na orèng sè bâḍâ nèng è tivi.

“Mon bâ’na lakar jago, mon èsoro aghabay pantun. Tapè sèngko’ ta’ yakin bâ’na jago kèya kaangghuy mangennèng atèna Marlèna,” Matrawi sambi co-ngoco Ahmad.

Nyi Muna ka lowar-ka ḍâlem. Rèng-orèng ghi’ pagghun tèmed sè toju’ è bârungnga. Paḍâhal, rèng-orèng arowa coma mellè biddhâng sa cangkèr, pas bâḍâ sabâgiyân sè mellè kalabân ghuringnga gheḍḍhâng. Biddhâng sacangkèr bân ghuringnga gheḍḍhâng sèttong arowa coma kepèssèyan tello èbu. Tapè, rèng-orèng sampè’ sa ejjhâm otabâ ḍu ejjhâm sè toju’ cè’ antengnga.

Mata arè ta’ sampè’ cè’ sèyangnga, Ahmad bân Samsul èntar ka pèngghir sèrèng. Sè kaḍuwâ bhâkal ngassaè parao, mateppa’ lajâr, bân meccè’ jhâring sè pegghâ’ otabâ sè locot bhughellâ. È bâkto angèn bhârât, rèng-orèng paḍâ ta’ mangkat ka tengnga tasè’. Rèng-orèng paḍâ bu-ambu sè nyarè pèssè.

Bâḍâ pan-bârâmpan mano’ sè ngabbher, kaḍhâng masemma’ ḍâ’ ka aèng tasè’ sè èghibâ angèn, kaḍhâng ngabbher cè’ tèngghina. Mano’-mano’ arowa sapertè aghânḍhu’ parasa’an senneng, paḍâ bân pangantan anyar sè ghi’ bhuru moghel tarèsna.

Ahmad sambi areng-reng kadhibi’ân:

“Laaaa lilalilalilaaaaa…Laaaa lilalilalilaaaaa…Laaaa lilalilalilaaaaa….” Ahmad ngosso paraona.

“Bâ’na ngèjhung apa nangès, Mad?” ca’na Samsul sè manjheng ta’ jhâu ḍâri Ahmad.

“Sèngko’ areng-reng ènga’ rèya bâḍâ artèna. Sè tao ka artèna arowa ghun sèngko’ bân Marlèna.”

“Mon bhâdhânna ghi’ lebbi gâgâ’ sèngko’ ètèmbhâng bâ’na. Kèng mon mas’ala dunnya, sèngko’ ta’ anḍi’,” ca’na Samsul.

“Sè ètemmowa ḍâgghi sapa sè bhâkal dhâddhi jhudhuna Marlèna, yâ jâriyâ sè ètarèma.”

O-tao, sè kaḍuwâ paḍâ ngabâs Marlèna sè teppa’na nèngtèng jhuko’. Sè kaḍuwâ paḍâ anganga, ngabâs Marlèna sè pajhâlânna nètèr kolènang, palèmbâyyâ meltas manjhâlin. Sè kaḍuwâ paḍâ ambu alako. Manjheng è pasodhek, pangabâsanna mancella’, kasambu’ ka raddhinna Marlèna. Sè kaḍuwâ paḍâ ngarèp Marlèna mèsem. Sebab, Pamèsemma bisa cekka’ è atè sanajjân orèngnga la jhâu ḍâri pangabâsanna mata.

“Ma’ taker ta’ anyabâ, Sul,” Ahmad ngoca’ sambi matèngghi sowarana. Sanajjân sowarana Ahmad salèng bhentor kalabân monyèna ombâ’, Samsul bisa èḍing kalabân jhârna’.

“Enjâ’ ta’ apa. Sèngko’ ghun ngabâs.”

Ahmad nyabâ’ rambing sè èkaghâbây ngosot parao. Abâ’na pas atèngka’, ngèbâ sokona, èntar ka Samsul. Ahmad pas masemma’ lèsanna ka kopèngnga Samsul.

“Sul, sèngko’ anḍi’ pantun polè sè bisa ma lo’or atèna Marlèna,” ca’na Ahmad.

“Mayu, cobâ’ polè pantunna. Pas pakajâ ma’lè èkaèḍing Marlèna.”

“Abbâ, ella, ta’ èkennèng jâ-kajâ. Sè penting bâ’na èḍing.”

“Oh, iyâ, ta’ rapa.”

Saellana mèkkèr pan-bârâmpan menit, Ahmad sajân aèrset, sajân masemma’ ka Samsul.

Jhuko’ salonè èceppa’ bâlâtthâng

Aèng tabâr èpaghiliyâ

Poko’ bânnè bulân bân bintang

Makkè salebbâr èmellèyaghiyâ

 

Ahmad aghellâ’, Samsul noro’ aghellâ’. Carana Ahmad kaangghuy aghuḍhâ Marlèna lakar bidhâ kalabân sè laèn. Abâ’na anḍi’ kalebbiyân ngangghit pantun. Lèbât pantun kasebbhut, Ahmad bhâkal maḍâpa’ rasa tarèsna atèna ḍâ’ka Marlèna.

Bâkto ghu-lagghu, Marlèna bân Pa’ Ajjhi èntar jhâlânan ḍâ’ romana sala sèttong lhâ-bhâlâ sè bâḍâ è kottha. Arèya bâkto sè teppa’ kaangguy anyata’aghi tarèsnana Ahmad ka Marlèna, tapè kalabân cara sè ta’ biyâsa. Ahmad nolès pantun sè èkabhiddhi kalabân baca’an bismilla salèkor kalè, ètoles kalabân atè, kalabân arebbhân bisa ḍâpa’ ḍâ’ ka atèna Marlèna.

 

Pangarana ngobbhârrâ kalarè

Tèmon accèn ètaburi malathè

Pamella’na, mella’ ta’ marè

Pamèsemma cekka’ è atè

 

Salam tarèsna ḍâri Ahmad

 

Ahmad ngènḍing èntar ka romana Marlèna. È tananganga bâḍâ salembâr dhâlubâng sè atolès pantun sè bhâkal matebbâ’ atèna Marlèna. Saellana ḍâpa’ ḍâ’ka tanèyanna Marlèna, Ahmad nga’-lènga’an, taḍâ’ orèng sakalè. Ghun bâḍâ sèttong mano’ sè nyapa, amonyè ḍâri bhungkana katès, sè bâḍâ è aḍâ’na romana Marlèna. Ahmad masemma’ ka labângnga roma, nyabâ’ salembar pantun è labâng aḍâ’, èjhilid ngangghuy saghu. Sakejjhâ’, Ahmad mandheng salembar dhâlubâng sè aèssè pantun. Abâ’na pas mèsem sambi ngosot jânggu’na. Samarèna jâriyâ, Ahmad pas abhiluk, molè kalabân atè jhembhâr.

È romana, Ahmad ḍung-tèḍungan sambi ngen-ngangen rassa tarèsnana sè bhâkal èbâles kalabân rassa tarèsna sè paḍâ. Ahmad ngabâs fotona Marlèna sè bâḍâ è gheḍḍhung. Marlèna mèsem, sè Pamèsemma cekka’ è atè.

Sabâtara, pantun sè ngambâ’ Marlèna è labâng aḍâ’, alèmbay ècapo’ angèn. Angèn kasebbhut aghuḍhâ salembâr pantun, èkoncang ka kacèr bân ka kangan, ka ettas bân ka bâbâ. Ta’ abit cara apa, salembâr dhâlubâng sè atolès pantun tarèsna, locot tor ghâgghâr ka bâbâ. Angèn pas mangabbher ka tanèyan, terros ka sellokan, apolong kalabân pacarrèn. Pantun carabrak, ta’ èkennèng bâca, bâu, apolong kalabân sarka. Pantun tarèsna sè ètoles Ahmad tadâ’ artèna, nyelled è cellod. Duh, niserra! Sumenep, 25 April 2026

---

*) Suhairi, Lahir di Sumenep, Madura. Ia menulis beberapa jenis tulisan di antaranya adalah novel, cerpen, puisi, pantun, opini, resensi buku, karya ilmiyah, dan naskah berita. Naskahnya yang berjudul Kalong Talangkè’anna Ḍâun Sabbrâng (Kalung Tangkai Daun Singkong) terpilih dalam Seleksi Penulisan Buku Cerita Anak Dwibahasa (Bahasa Madura-Indonesia) Provinsi Jawa Timur (2024), Anak Ayam Siti terpilih dalam seleksi Penulisan Buku Cerita Anak Dwibahasa Provinsi Gorontalo (2024), dan Ènterran ḍâri Ḍâḍâr (Kincir Angin dari Daun Kering) terpilih dalam Seleksi Penulis Naskah Cerita Anak Berbahasa Daerah Madura Provinsi Jawa Timur (2025). Selain menjadi Dosèn Universitas Islam Negeri (UIN) Madura, ia menjadi Tutor Universitas Terbuka dan menjadi Asesor Badan Akreditasi Nasional Pendidikan Anak Usia Dini, Pendidikan Dasar, dan Pendidikan Menengah (BAN PDM) Provinsi Jawa Timur.